|
Lách Cách
caoxuan.com/kien Mơ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Mơ Hồi nhỏ con nít tụi tôi hay lấy mực vẽ râu lên mặt người đang ngủ để có dịp cười khi họ tỉnh dậy đi tới lui mà không biết mặt mình dính lọ nghẹ. Một lần chúng tôi bị người lớn bắt gặp và la mắng. Họ nói làm vậy rất nguy hiểm; chết người không chừng. Họ giải thích là khi một người ngủ say rồi thì cái hồn người đó rời cái xác đó bay lơ lửng đi khắp nơi. Đó là lý do vì sao trong giấc mơ ta thấy mình ở chỗ này chỗ kia. Và khi cái hồn đó nó bay về tìm cái xác để nhập vô và thức dậy thì tụi bây lại vẽ mặt vẽ mũi tèm lem vậy nó nhận không ra, nó đi tìm chỗ khác thì người này sẽ chết! Chúng tôi nghe vậy hoảng quá, lau mặt thằng bạn đang ngủ kia rồi lay tỉnh nó dậy. May thay hồn nó về và nhập vô kịp. Tôi biết chắc trong đám chúng tôi có vài thằng không ưa thằng này nên cũng có chút hy vọng cho nó đi luôn cho rồi. Ác mộng tôi hay gặp khi còn nhỏ là đi xe bị trượt đường đèo rơi xuống vực thẳm. Rõ ràng tôi thấy mình rơi rất nhanh, vội vàng quơ tay chụp cây cành nhưng ngay cái lúc kinh hoàng đó thì chợt kịp tỉnh dậy thấy hai tay chụp nắm mền gối chăn nệm đủ thứ. Rồi một thứ chiêm bao cay đắng khác là tôi thấy mình đứng trên một ngọn đồi gió thổi hiu hiu vô cùng mát mẻ. Trước cảnh đó mình thong dong vạch quần... tưới cây cỏ. Đang lúc sảng khoái cực lạc đó thì cảm thấy nóng hổi. Thế là lập tức tỉnh dậy bàng hoàng luống cuống chạy đi thay quần và hy vọng chiều nay mẹ về sẽ không để ý thấy tấm nệm giường phơi ngoài nắng... Tại sao hồi còn nhỏ cái linh hồn tôi nó lại chuyên khoái đi xe đường đèo nguy hiểm và tưới cây tưới cỏ bậy bạ giữa chỗ thiên nhiên trữ tình như vậy? Rồi tới tuổi dậy thì tôi hay mơ thấy mình phải làm bổn phận người chồng cho nhiều nữ diễn viên điện ảnh cả phim Tây lẫn phim Tàu. Sáng dậy thì chỉ thay đồ chứ ít khi phải phơi nệm. Tuổi càng nhiều hình như tôi không còn khả năng nhớ rõ giấc chiêm bao. Tôi biết tôi phải có chiêm bao nhưng sự ghi nhận hầu như không còn nữa. Truyện tàu cũng có nhiều tuyệt tác về các khía cạnh của giấc chiêm bao như: * Đối tượng của chiêm bao - Giấc mộng con bướm (Mộng hồ điệp - Trang Tử), v.v... * Khác biệt về thời gian giữa giấc mộng và thực tại - Giấc mộng kê vàng (Hoàng lương mộng - Trầm Ký Tế), v.v... Chơi là lãi (vịnh nhân sinh)Sư tổ ngành tâm lý học Sigmund Freud gọi giấc mơ là “đại lộ dẫn đến tiềm thức”, tin rằng chúng cho thấy những thèm muốn bị che giấu kềm nén. Mặc dù các lý thuyết của ông đặt nền tảng ban đầu cho ngành tâm lý học, nhưng hầu hết đều không được kiểm chứng qua thực nghiệm. Các nhà thần kinh học về nhận thức và cảm xúc hiện nay nhận xét về giấc mơ bằng 3 giả thuyết: 1. Sự mô phỏng cuộc sống khi thức (Continuity Hypothesis - Giả thuyết liên tục). 2. Các yếu tố điều chỉnh cảm xúc (Affective Network Dysfunction Model - Mô hình rối loạn chức năng của mạng lưới cảm xúc). 3. Công cụ tích hợp trí nhớ (Neurocognitive Theory of Dreaming - Lý thuyết thần kinh nhận thức về giấc mơ). Các giả thuyết này đều cho rằng giấc mơ có ý nghĩa—không phải là “giải mã thông điệp bí mật”, mà là sự phản ánh những mối quan tâm, thói quen và quá trình xử lý cảm xúc của đương sự trong thời gian thức tỉnh, nghĩa là giấc mơ thường mang tính cảm xúc nhiều hơn là logic. Theo tiến sĩ Tore Nielsen, nhà nghiên cứu về giấc mơ, những cảm xúc "gây chấn động" trong giấc mơ—sợ hãi, vui sướng, buồn bã—có thể cho thấy cách bạn đang xử lý những cảm xúc chưa được giải quyết. Nội dung giấc mơ thường phản ánh những căng thẳng trong cuộc sống thực, xung đột giữa các cá nhân hoặc những chuyển biến lớn trong cuộc sống. Và những thứ mình thấy như nhà cửa, súc vật, đồi núi, v.v... phụ thuộc vào cách nhận định và đánh giá của từng cá nhân đối với những "biểu tượng" ấy. Tôi chán nhất là bị bắt đi theo để nghe mấy ông bà bói toán "nghiệm" về giấc chiêm bao của người quen. Thấy rắn cắn là có điềm không may. Thấy chó hay rồng là điềm tốt (và hoàn toàn né không nói gì về việc thấy bị hai con này cắn). Thấy gãy răng là điềm xấu. Thấy gãy răng mà có thấy chảy máu là thế nào cũng có người trong nhà chết. Có cái lạ là người nghe bói mà thấy điềm lành nhiều thì mừng tí xíu rồi lại nghi ông thầy bói này nói không thật, không linh. Chỉ khi nghe những tiên đoán bất lợi làm mình lo lắng cho một tương lai đen tối thì mới tin là ông hay bà này là thành thực, là linh. Bệnh nhân đôi khi cũng tới hỏi tôi về ác mộng. Phần lớn tôi ngồi nghe rồi cũng giải thích qua loa về cảm xúc khi đang thức có thể tạo cái đà cho những cảnh tượng sanh khởi trong giấc mơ. Có vài trường hợp nguyên nhân là những thảm cảnh như nạn nhân của lạm dụng trẻ em (child abuse) hay hội chứng căng thẳng sau chấn thương (PTSD). Theo Phật giáo nam truyền thì không có cái gọi là linh hồn nên không có cái vụ linh hồn rời xác khi ngủ. Theo A Tỳ Đàm thì cái tâm thức giúp phổi vẫn tiếp tục thở, tim vẫn tiếp tục đập khi mình ngủ là tâm hộ kiếp. Chen giữa vào cái chuỗi tâm hộ kiếp là đủ các loại lộ ý môn khách quan. Có khi cảnh rất rõ như khi tôi thấy mình rơi xuống vực thẳm. Có khi cảnh quá mơ hồ chỉ thoáng qua rồi mất. Có 4 nguyên nhân trợ lộ ý chiêm bao: 1. Cittāvaraṇa (tâm thức bị che mờ). 2. Devasaṃharaṇa (Thiên nhân khởi tạo). 3. Nghiệp tác động. 4. Dị ứng vật thực. Nguyên nhân đầu thì cũng dễ hiểu và cũng được nêu trong cách nhìn của ngành tâm lý học Tây phương. Nghĩa là khi còn thức ta có những cảm xúc gì đó chưa giải quyết đầy đủ thì nó được nhắc lại bằng cách sanh khởi trong giấc mơ. Cái nguyên nhân thứ hai thì hơi phong thần nhưng sách nói vậy thì mình tin vậy. Cha, mẹ hay người thân mới mất mình thường thấy họ trong giấc chiêm bao. Đó không phải là họ "hiện về báo mộng" vì họ chết oan hay lạnh hay đói mà là vì mình nhớ thương quá mức, bức xúc nhiều quá nên tâm thức mới tạo nên cái cảnh cho lộ chiêm bao bắt lấy thôi. Nghiệp cũng có thể tạo giấc chiêm bao. Khi đã làm việc ác nào rồi thì thân tâm có thể bồn chồn ray rứt hối hận từ khi thức kéo luôn vào giấc ngủ. Khi uống rượu, chơi thuốc nghiện hoặc ăn phải thực phẩm độc hại làm mê sảng thì cũng là chuyện thường thấy. Từ ngày học giáo lý Phật giáo tôi không còn tin chuyện có thể giết người bằng cách bôi lọ nghẹ lên mặt người đang ngủ say. Nhưng tôi tin một trăm phần trăm câu nói của người phương Tây: "If in your dream you see a toilet, don't use it!" (Trong giấc mơ nếu bạn thấy cái bồn cầu, đừng dùng nó!) Hình: Tượng cậu bé đái xuống thung lũng Iya, Tokushima Nhật Bản 
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||