|
Lách Cách
caoxuan.com/kien Sáng | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Sáng "If you do not know what you need to see, don't bother look." (A/Prof Paul Darveniza) Lâu nay tôi vẫn tự cho rằng mình mắt sáng nhưng những năm gần đây bắt đầu học đạo tôi mới sáng mắt. Không phải có khả năng nhìn rõ là thấy rõ được đâu. Khi lái xe trên đường cao tốc, tôi luôn chú ý nhìn vào khúc đường ngay phía trước mũi xe. Một là nếu thấy cái lỗ lủng trên lộ (chẳng hiểu vì sao người ta lại gọi là ổ gà) thì biết lách né, hai là giữ khoảng cách với xe phía trước để còn đủ thời gian đạp thắng. Tôi thấy là vì tôi biết tôi cần nhìn cái gì. Chứ nếu tôi chỉ để mắt lo nhìn người đẹp ngồi bên cạnh, hay đọc bản đồ, hoặc xem video trong khi đang lái xe lao nhanh trên xa lộ thì tôi không còn ngồi đây gõ lách cách mấy hàng nầy. Trong thời gian học y, một vị thầy có nói một câu mà tôi rất tâm đắc: "If you do not know what you need to see, don't bother look." (nếu tụi bây không biết cần thấy cái gì thì đừng bận tâm nhìn). Ông muốn giới hạn sự kiểm tra vô ích của những bác sĩ trẻ. Rất nhiều bác sĩ ngày nay gửi bệnh nhân đi thử máu đủ loại, chụp quang, siêu âm, CT, MRI... mà không có cơ sở lý do đúng đắn vì không chịu bỏ thời giờ hỏi thăm bệnh nhân, lấy bệnh lý, khám lâm sàng. Để khi nhận được một lô báo cáo đủ kiểu thì phát hiện những trục trặc nhỏ nhặt nào đó tuy không liên quan gì đến căn bệnh mình cần chữa nhưng lại gây nên mối lo mới. Thế là rối beng. Càng khui bới càng moi móc là càng thêm lung lay khả năng chẩn bịnh. Người ta kêu đau đầu mà lại bảo đi chụp quang cái ngón cái chân trái thì hẳn phải là Hoa Đà, Biển Thước tái thế rổi. Trước giờ tôi nhìn đời cũng như những bác sĩ trẻ kia chẩn bệnh. Để hiểu đời là cái gì tôi "khám" nó, "chẩn bệnh" nó bằng rất nhiều những công thức, những xét nghiệm do văn hóa, xã hội truyền đạt. Đời là phải nối tiếp dòng dõi. Có vợ, có con. Có nhà, có cửa. Có cơ nghiệp, thành danh thành tài - trước là để cha mẹ hãnh diện; sau là để có hạnh phúc ấm no cho bản thân, cho vợ, cho con. Đó là đổi với bản thân và trong gia đình. Còn bên ngoài thì sinh hoạt phải dễ dãi hào sảng để có nhiều bạn. Làm ăn thì phải sòng phẳng chân thật để ít kẻ thù. Thật sự thì những định nghĩa về ý nghĩa cuộc đời này quá ấu trĩ và khá ích kỷ. Suy nghĩ như vậy cũng giống như vị bác sĩ vì không biết căn bệnh nằm ở đâu, do đâu mà nó phát những triệu chứng như thế, nên cứ gửi bệnh nhân đi khám xét đủ thứ. Và khi các thử nghiệm đó báo cáo là không thấy có trục trặc gì cả thì bèn phán là bệnh nhân sẽ sống hơn trăm tuổi mặc dù căn bệnh vẫn âm ỉ phát triển. Cho đến khi tôi học giáo lý tôi mới nhìn thấy cái căn bệnh đang âm ỉ phát triển của kiếp sống này là sự u tối, mù mờ của trí óc - tức là Vô minh (avijjā). Và từ sự u tối nhỏ ban đầu mà nó kéo theo những u tối to lớn khác, càng ngày càng lún sâu vô cái hố đen tối sâu thẳm không đáy. Khi lái xe mà không để ý nhìn rõ phía trước thì sẽ không thấy rõ cái ổ gà này - và một khi đã bị bể bánh gãy nhíp lạc tay lái thì coi như xong. Tiếc là giờ đây khi mắt tôi bắt đầu mờ thì tôi mới sáng mắt. Still, better late than never. Vô minh (avijjā) nói theo Tạng Kinh có 8 1. Bất tri khổ đế (dukkhe aññāṇaṃ). 2. Bất tri tập đế (dukkhasamudayo aññāṇaṃ). 3. Bất tri diệt đế (dukkhanirodha aññāṇaṃ). 4. Bất tri đạo đế (dukkhanirodhagāminīpaṭipadāya aññāṇaṃ). 5. Bất tri nhân đã qua (pubbante aññāṇaṃ). 6. Bất tri quả sau này (aparante aññāṇaṃ). 7. Bất tri nhân trước quả sau (pubbantāparante aññāṇaṃ). 8. Bất tri liên quan tương sinh (idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ). 
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||